First mile last mile là gì? Phân biệt với middle mile

First mile là chặng đầu tiên trong hành trình di chuyển hàng hóa từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng, tiếp nối bởi middle mile và last mile. Nắm rõ khái niệm first mile last mile (và chặng giữa) giúp doanh nghiệp vận hành từng chặng hiệu quả, để chuỗi cung ứng không bị gián đoạn và hàng đến tay khách đúng hẹn.

Về cơ bản, giao hàng first mile, middle mile và last mile là những thuật ngữ quen thuộc trong ngành phân phối và chuỗi cung ứng. Chúng mô tả đường đi của hàng hóa từ lúc lấy hàng đầu tiên cho đến điểm tiêu thụ. Vậy first mile, middle mile và last mile khác nhau thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

First mile, middle mile và last mile là gì?

Trước khi so sánh chi tiết, bạn cần hiểu định nghĩa và cách vận hành của từng chặng. Theo Flashbox, ba chặng này được giải thích như sau.

1. Giao hàng chặng đầu (first mile delivery)

First mile là quá trình vận chuyển hàng hóa từ nhà sản xuất đến kho hoặc trung tâm phân phối. Nguồn hàng có thể đến từ bất kỳ đâu, từ bất kỳ nhà cung cấp nào.

Bước này rất quan trọng vì hàng hóa đi thẳng từ nhà sản xuất. Sau khi sản xuất xong, hàng được chuyển đến kho hoặc trung tâm phân phối. Quãng đường đó được gọi là first mile, có thể ngắn hoặc dài tùy điểm đến cuối cùng của sản phẩm. Sau đó, kho hoặc trung tâm phân phối sẽ điều phối để chuyển hàng sang chặng tiếp theo.

2. Giao hàng chặng giữa (middle mile delivery)

Middle mile delivery (còn gọi là mid mile) là chặng thứ hai, khi hàng hóa được chuyển từ kho hoặc trung tâm phân phối đến cơ sở xử lý đơn hàng (fulfillment). Nói đơn giản, đây là lúc sản phẩm rời kho lưu trữ để đến một cơ sở giữ hàng trong thời gian ngắn, đóng gói theo đơn và gửi đi cho khách. Lập kế hoạch cho các chuyến xe tuyến trục này là nhiệm vụ cốt lõi của hệ thống quản lý vận tải (TMS).

Chặng này gồm hai khâu chính: lưu kho và xử lý đơn hàng. Cơ sở lưu kho có thể là kho địa phương chứa nhiều loại sản phẩm. Sau khâu lưu kho, trung tâm fulfillment sắp xếp và đóng gói sản phẩm để gửi đến điểm cuối. Từ đây, hàng được lấy đi để giao trực tiếp cho người tiêu dùng, tức là chặng last mile.

3. Giao hàng chặng cuối (last mile delivery)

Last mile delivery là giai đoạn cuối của chuỗi cung ứng, khi hàng hóa được chuyển từ trung tâm vận chuyển hoặc cửa hàng bán lẻ đến địa chỉ nhận cuối cùng, với các lựa chọn giao trong ngày, giao ngày hôm sau, giao hỏa tốc hoặc giao tiêu chuẩn. Nói đơn giản, đây là bước cuối cùng của quá trình giao hàng.

Giao càng nhanh, khách hàng càng dễ hài lòng. Tuy nhiên, cái giá của tốc độ là chi phí, vì last mile là phần tốn kém nhất trong toàn bộ quá trình giao hàng.

Để kiểm soát chi phí, doanh nghiệp nên tận dụng công nghệ để tự động hóa quy trình. Nền tảng như MileApp giúp tiết kiệm thời gian và chi phí nhờ theo dõi theo thời gian thực (real-time tracking), bằng chứng giao hàng điện tử (POD) và phối hợp tốt hơn với các đối tác giao hàng.

Đọc thêm: Phần mềm quản lý giao hàng là gì và hỗ trợ giao hàng chặng cuối ra sao?

So sánh first mile last mile và middle mile: Khác biệt chính

Sau khi đã hiểu định nghĩa của từng chặng, hãy cùng xem first mile, middle mile và last mile khác nhau ở những điểm nào.

1. Địa điểm

Ở chặng first mile, tuyến đường bắt đầu từ nhà máy hoặc nhà cung cấp đến kho phân phối hoặc điểm lưu kho đầu tiên. Chặng này bao gồm việc gom hàng và vận chuyển hàng từ nguồn về trung tâm phân phối.

Ngược lại, middle mile tập trung vào việc di chuyển hàng từ kho phân phối đến trung tâm phân phối khu vực hoặc kho trung chuyển. Hoạt động ở chặng này chủ yếu là gom hàng và phân bổ hàng ra khu vực rộng hơn. Ở điểm cuối là last mile, hành trình bắt đầu từ trung tâm phân phối hoặc điểm lưu kho cuối cùng đến khách hàng hoặc điểm tiêu thụ, tức là quãng đường từ điểm phân phối cuối đến tận tay khách hàng.

2. Quy trình giao hàng

Ở chặng first mile, quy trình chính gồm gom hàng, hợp nhất lô hàng và chuẩn bị cho chuyến đi đầu tiên trong chuỗi cung ứng. Sang middle mile, trọng tâm chuyển sang vận chuyển và quản lý tồn kho ở quy mô lớn hơn để đáp ứng nhu cầu của khu vực hoặc trung tâm phân phối. Cuối cùng, last mile là việc giao hàng từ trung tâm phân phối hoặc điểm lưu kho cuối cùng đến địa chỉ của khách hàng.

3. Khoảng cách

Quãng đường first mile thường tương đối ngắn, từ nguồn hàng đến điểm phân phối đầu tiên. Middle mile bao gồm quãng đường giữa các trung tâm phân phối khu vực hoặc kho trung chuyển đến địa điểm phân phối hoặc lưu kho cuối cùng. Ở chặng cuối, last mile tính từ trung tâm phân phối hoặc điểm lưu kho cuối cùng đến nhà riêng hoặc địa chỉ kinh doanh của khách hàng.

4. Thách thức

Thách thức của first mile là gom hàng hiệu quả từ nhiều nguồn và chuẩn bị cho chặng tiếp theo. Ở middle mile, doanh nghiệp phải điều phối vận tải và phân phối khối lượng hàng lớn đến nhiều điểm đến trong khu vực, đây là lúc một phần mềm quản lý đội xe phát huy hiệu quả. Ở last mile, thách thức nằm ở việc di chuyển trong khu vực đô thị đông đúc như TP.HCM hay Hà Nội, quản lý khung giờ giao hàng và mang lại trải nghiệm tích cực cho khách hàng.

Khi nào áp dụng first mile, middle mile và last mile?

Câu hỏi tiếp theo là khi nào áp dụng từng chặng. Về cơ bản, first mile được dùng khi doanh nghiệp cần gom và xử lý hàng từ nguồn hoặc nhà máy về trung tâm phân phối đầu tiên. Middle mile được dùng khi doanh nghiệp cần phân phối khối lượng hàng lớn đến các trung tâm phân phối khu vực hoặc kho trung chuyển trước khi đến khách hàng cuối. Sau đó, last mile được áp dụng khi doanh nghiệp sẵn sàng giao hàng trực tiếp đến khách hàng hoặc điểm tiêu thụ cuối cùng, nơi tốc độ và hiệu quả giao hàng tạo ra khác biệt lớn nhất.

Đọc thêm: Phần mềm tối ưu tuyến đường cho đội giao hàng

Trên đây là định nghĩa và sự khác biệt giữa first mile, middle mile và last mile. Hiểu rõ những khác biệt này giúp bạn nhìn nhận từng chặng giao hàng rõ ràng hơn, từ đó tối ưu và nâng cao hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng, bởi mỗi chặng đều có vai trò và thách thức riêng.

Vì vậy, kết nối các chặng giao hàng với công nghệ logistics như MileApp có thể mang lại lợi thế cho doanh nghiệp của bạn. Với tối ưu tuyến đường (route optimization), theo dõi thời gian thực và quản lý giao hàng chặng cuối, MileApp giúp bạn giải quyết thách thức riêng của từng chặng và tối ưu hành trình hàng hóa từ first mile đến last mile. Đăng ký demo miễn phí với MileApp hoặc liên hệ qua Zalo để cùng #GoExtraMile!

Nguồn:

• Eurosender.com
• Flashbox.co
• linkedin.com